Cztery drogi w skrócie
| Droga | Pracodawca | Co sprawdza firma z Niemiec |
|---|---|---|
| Umowa z firmą niemiecką | firma niemiecka | zgłoszenie przed pierwszym dniem pracy, płaca minimalna, pouczenie o dokumencie tożsamości |
| Delegowanie | firma polska | A1, zgłoszenie delegowania, dowody wypłat |
| Podwykonawca (umowa o dzieło budowlane) | firma polska | zakres robót i cena, dokumenty, odpowiedzialność za płacę minimalną |
| Praca tymczasowa (leasing) | polska firma jako agencja | przy pracach fizycznych na budowie co do zasady zakazana (§ 1b AÜG) |
Polacy są obywatelami UE. Ich pobyt w Niemczech reguluje ustawa o swobodzie przepływu obywateli Unii (FreizügG/EU), a ustawa o pobycie cudzoziemców ich nie obejmuje (§ 1 ust. 2 pkt 1 AufenthG). Wiza ani zezwolenie na pobyt do pracy nie są potrzebne.
Umowa o pracę z firmą niemiecką
Pracodawcą jest firma niemiecka i to ona zgłasza pracownika do ubezpieczeń społecznych (§ 28a SGB IV). Płaci co najmniej ustawową płacę minimalną: od 1 stycznia 2026 r. 13,90 € brutto za godzinę, od 1 stycznia 2027 r. 14,60 € (§ 1 MiLoV5). W zawodach z branżową płacą minimalną obowiązuje wyższa stawka, opisana w poradniku o płacy minimalnej 2026.
- 1
Zgłoszenie natychmiastowe (Sofortmeldung)
W budownictwie pracodawca zgłasza początek zatrudnienia najpóźniej w chwili rozpoczęcia pracy do Datenstelle der Rentenversicherung: imię i nazwisko, numer ubezpieczenia (albo datę i miejsce urodzenia oraz adres), numer zakładu i dzień rozpoczęcia pracy (§ 28a ust. 4 SGB IV).
- 2
Pouczenie o dokumencie tożsamości
Na budowie trzeba mieć przy sobie dowód osobisty albo paszport i pokazać go celnikom na żądanie. Pracodawca pisemnie poucza o tym każdego pracownika przed rozpoczęciem pracy i przechowuje pouczenie przez cały czas robót (§ 2a SchwarzArbG).
- 3
Ewidencja czasu pracy
Początek, koniec i długość pracy zapisywane codziennie. Szczegóły w poradniku o czasie pracy na budowie.
Delegowanie przez polską firmę
Pracownik zostaje zatrudniony w polskiej firmie i pracuje w Niemczech przez określony czas. Ma przy sobie zaświadczenie A1, a polska firma zgłasza delegowanie w niemieckim urzędzie celnym. Kroki i dokumenty są w poradniku o delegowaniu do Niemiec.
Podwykonawca z własnym zakresem robót
Firma niemiecka kupuje gotowe dzieło, na przykład murowanie jednego odcinka budowy, a polska firma wykonuje je własnymi ludźmi pod własnym kierownictwem. Polecenia pracownikom wydaje brygadzista podwykonawcy. Jeśli wydaje je kierownik budowy zleceniodawcy, umowa wygląda na umowę o dzieło, a w praktyce jest leasingiem pracowników albo pozornym samozatrudnieniem.
Jakie dokumenty zebrać przed startem robót i wzór klauzuli umownej są w poradniku o polskiej brygadzie w Niemczech.
Leasing pracowników na budowie: § 1b AÜG
Udostępnianie pracowników do zakładów budowlanych przy pracach zwykle wykonywanych przez robotników jest niedozwolone (§ 1b zd. 1 AÜG). Dotyczy to murarzy, betoniarzy, glazurników i większości innych prac na budowie.
- Jest dozwolone, gdy przewidują je układy zbiorowe uznane za powszechnie obowiązujące dla obu zakładów (§ 1b zd. 2 lit. a AÜG).
- Między zakładami budowlanymi jest dozwolone, gdy zakład udostępniający od co najmniej trzech lat podlega tym samym układom ramowym i układom kas socjalnych (lit. b).
- Zakład budowlany z innego państwa EOG, czyli także z Polski, może udostępniać pracowników, jeśli od co najmniej trzech lat wykonuje głównie prace objęte tymi samymi układami ramowymi i układami kas socjalnych co zakład przyjmujący (§ 1b zd. 3 AÜG). Musi to udokumentować.