Kogo obowiązują niemieckie limity
Ustawa o czasie pracy (Arbeitszeitgesetz, ArbZG) dotyczy pracowników w Niemczech. Ustawa o delegowaniu (AEntG, § 2 ust. 1 pkt 3) każe stosować niemieckie przepisy o maksymalnym czasie pracy, odpoczynku i przerwach także wtedy, gdy pracodawca ma siedzibę za granicą. Pracownik polskiej firmy wysłany na niemiecką budowę pracuje więc według ArbZG, chociaż umowę ma polską.
Ile godzin dziennie
| Sytuacja | Limit | Przepis |
|---|---|---|
| Zwykły dzień roboczy | 8 godzin | § 3 ArbZG |
| Dzień przedłużony | do 10 godzin przy średniej 8 godzin (6 miesięcy albo 24 tygodnie) | § 3 ArbZG |
| Pracownik nocny (ponad 2 godziny między 23:00 a 6:00) | 8 godzin, do 10 przy średniej 8 godzin w miesiącu kalendarzowym albo w 4 tygodniach | § 2, § 6 ust. 2 ArbZG |
Dniem roboczym (Werktag) jest w Niemczech każdy dzień, który nie jest niedzielą ani świętem ustawowym, a więc także sobota. Tak definiuje go § 3 ust. 2 ustawy urlopowej (BUrlG). Przy sześciu dniach roboczych średni limit wynosi zatem 48 godzin tygodniowo.
Czas pracy liczy się od rozpoczęcia do zakończenia pracy, bez przerw. Godziny przepracowane u kilku pracodawców się sumują (§ 2 ust. 1 ArbZG).
Przerwy i odpoczynek
- Przy pracy dłuższej niż 6 i do 9 godzin: łącznie co najmniej 30 minut przerwy.
- Przy pracy dłuższej niż 9 godzin: łącznie co najmniej 45 minut.
- Przerwę można podzielić na części po co najmniej 15 minut, ale jej pora musi być ustalona z góry.
- Bez przerwy wolno pracować najwyżej 6 godzin z rzędu (§ 4 ArbZG).
- Między końcem jednego dnia pracy a początkiem następnego musi minąć co najmniej 11 godzin odpoczynku bez przerwy (§ 5 ArbZG).
Przerwy nie wliczają się do czasu pracy. Przy 10 godzinach pracy i 45 minutach przerwy dzień na budowie trwa więc prawie 11 godzin, a do następnej zmiany zostaje ponad 13 godzin.
Niedziele i święta
W niedziele i święta ustawowe pracownikom nie wolno pracować od 0:00 do 24:00 (§ 9 ArbZG). Wyjątki z § 10 dotyczą między innymi służb ratunkowych, szpitali, gastronomii, energetyki oraz prac, bez których zniszczeniu uległyby urządzenia, surowce albo wynik pracy. Zwykły harmonogram budowy do tych wyjątków nie należy.
Przejściowe odstępstwa dopuszcza § 14 w nagłych sytuacjach, na które nikt nie miał wpływu. Kto pracował w niedzielę, dostaje dzień wolny w zamian w ciągu dwóch tygodni, a za święto przypadające w dzień roboczy w ciągu ośmiu tygodni. Co najmniej 15 niedziel w roku musi pozostać wolnych (§ 11 ArbZG).
Kiedy układ zbiorowy zmienia zasady
Paragraf 7 ArbZG pozwala, by układ zbiorowy (Tarifvertrag) albo porozumienie zawarte na jego podstawie ustaliło inny okres rozliczeniowy dla średniej 8 godzin lub skróciło odpoczynek o najwyżej 2 godziny, jeśli wymaga tego rodzaj pracy i skrócenie zostanie wyrównane. Takie odstępstwa działają tylko wtedy, gdy przewiduje je konkretny układ. Sama umowa z pracownikiem ich nie wprowadzi.
Ewidencja czasu pracy
W budownictwie pracodawca zapisuje początek, koniec i długość dnia pracy każdej osoby najpóźniej siódmego dnia kalendarzowego po dniu pracy i przechowuje te zapisy co najmniej dwa lata (§ 17 ust. 1 ustawy o płacy minimalnej MiLoG w związku z § 2a ustawy SchwarzArbG). Dokumenty potrzebne do kontroli muszą być w Niemczech i po niemiecku przez cały czas wykonywania zlecenia (§ 17 ust. 2 MiLoG).
Dodatkowo ArbZG wymaga zapisania każdej godziny powyżej 8 dziennie i przechowania tych zapisów przez dwa lata (§ 16 ust. 2).
- Godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy zapisane dla każdej osoby, każdego dnia.
- Pora przerw ustalona z góry.
- Między zmianami co najmniej 11 godzin.
- Dni dłuższe niż 8 godzin wyrównane krótszymi w okresie rozliczeniowym.
- Praca w niedzielę tylko w przypadkach z § 10 lub § 14, z dniem wolnym w zamian.
- Tekst ArbZG udostępniony pracownikom, na przykład wydruk w kontenerze socjalnym (§ 16 ust. 1).